Niewiele osób wie, że historia papierosów sięga nawet kilkuset lat wstecz. Ciężko jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zapoczątkował palenie tytoniu. Wiemy jednak, że w Europie pojawił się on w XVI wieku za sprawą Hiszpanów. Słowo nikotyna pochodzi od nazwiska francuskiego ambasadora Jean Nicota. Wierzył on we właściwości lecznicze tytoniu i z tego powodu przywiózł go do Francji.
Pierwsze papierosy składały się z kawałków liści tytoniowych zawiniętych w liście innych roślin. Często była to trzcina cukrowa lub kukurydza. Mijały lata, a papierosy zmieniały swój kształt, aby wreszcie w formie cygaretek trafić do masowej sprzedaży w połowie XIX wieku we Francji. W XX wieku cygaretki przekształciły się w papierosy z filtrem, a na początku XXI wieku, wraz z rozwojem technologii, świat poznał papierosy elektroniczne.
Nikotyna z papierosa powoduje uzależnienie fizyczne. Taki rodzaj nałogu opiera się na stopniowym przyzwyczajaniu do danej substancji i zwiększaniu dawki. Palacz z początku wykazuje małą tolerancję, jednak po pewnym czasie potrzebuje dużo więcej nikotyny do osiągnięcia pożądanego efektu.
Co powoduje palenie papierosów i dlaczego jest szkodliwe?
Wpływ palenia na zdrowie został przebadany niezliczoną ilość razy. Można z całą pewnością stwierdzić, że każdy palacz naraża na choroby swoje płuca, serce, trzustkę i wiele innych organów. Palacze zdecydowanie częściej niż osoby niepalące cierpią także na udar. Wszystko to z powodu substancji szkodliwych, których w dymie tytoniowym jest ponad 7000. Około 70 z nich wykazuje działanie rakotwórcze. Nikotyna nie jest więc jedynym problemem. Dym, który wdychamy, zaciągając się papierosem, zawiera również węglowodory, fenole i ich estry, ketony oraz związki azotu i siarki.
Wśród chorób, które może spowodować palenie, są:
Choroby układu krążenia
- choroba niedokrwienna serca
- zawał mięśnia sercowego
- miażdżyca zarostowa kończyn dolnych
- zaburzenia pracy serca
- nadciśnienie tętnicze
- tętniak aorty
Choroby układu oddechowego
- rozedma płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli
- rak płuc
- rak języka
- rak krtani
- przewlekła obturacyjna choroba płuc
- astma
- gruźlica
- grypa
Choroby układu pokarmowego
- wrzody żołądka i dwunastnicy
- rak dziąseł
- rak podniebienia
- przepuklina jelitowa
- rak jelita grubego
- rak odbytnicy
Choroby zębów
- paradontoza
- zapalenie dziąseł
- próchnicę
Choroby oczu
- zapalenie spojówek
- katarakta
- zwyrodnienie plamki żółtej
Choroby układu hormonalnego
- nadczynność tarczycy (choroba Gravesa-Basedowa),
- niedoczynność tarczycy
- rak trzustki
Choroby układu rozrodczego
- rak szyjki macicy
- rak jajników
- impotencja
Zaburzenia okresu okołoporodowego
- ciąża pozamaciczna
- przedwczesny poród i poronienia
Wyżej wymienione choroby są przyczyną zgonu co drugiego palacza w wieku 35-69 lat. Nałóg, jakim bez wątpienia jest palenie tytoniu, nie tylko zagraża zdrowiu, ale również ujmuje nam wizualnie. Palenie odpowiada za kamień na zębach, nieświeży oddech, a nawet schorzenia skóry. Palacze z wieloletnim stażem mogą narzekać także na zmarszczki, które pojawiają się u nich szybciej, niż u osób niepalących.
Palenie papierosów – skutki
Palenie papierosów a nowotwory
Nie zaczynasz dnia bez papierosa? Musisz liczyć się z tym, że zwiększasz ryzyko zachorowania na nowotwór. W 1986 roku Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Rakiem (IARC) podała do informacji publicznej dane na temat nowotworów, jakie rozwija palenie. Poza rakiem płuc i rakiem układu oddechowego palacz naraża swoje zdrowie na raka trzustki i nowotwory dolnej części układu moczowego. Palenie może wpływać na rozwój nawet kilkunastu rodzajów nowotworów.
Co ciekawe, palenie papierosów może spowolnić także proces leczenia onkologicznego. Więc jeśli już zachorowałaś/eś, warto mieć nadzieję i nie zatracać się w nałogu, ponieważ osoby niepalące szybciej i częściej pokonują nowotwory.
Odma płucna
Odma płucna to schorzenie funkcjonujące również pod nazwą odma opłucnowa.
Na skutek zgromadzonego powietrza w klatce piersiowej nasze płuca zapadają się i powodują odczuwalny ucisk. Rodzaje odmy są różne, ale jeżeli nie powstała ona od urazu mechanicznego, palenie zdecydowanie może być jej przyczyną. 88% ludzi z odmą to osoby palące. Na ryzyko zachorowania ma wpływ także liczba wypalanych papierosów. Z każdym kolejnym papierosem zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania na odmę płucną. Chociaż kobiety też chorują, jest to schorzenie w głównej mierze dotykające mężczyzn. Powikłania odmy płucnej obejmują tworzenie się zrostów i gromadzenie się płynu w jamie opłucnej lub zespół Hornera. Tak samo jak palenie papierosów, palenie marihuany może zwiększać szansę na zachorowanie na samoistną odmę pierwotną.
Palenie papierosów w ciąży
Niebagatelne skutki ma oczywiście palenie w ciąży. Ciężarne kobiety powinny przestać palić już w momencie, w którym decydują się starać o dziecko. Kobiety palące papierosy w trakcie ciąży ryzykują przedwczesnym porodem i komplikacjami w trakcie ciąży. Wzrasta także prawdopodobieństwo, że noworodek urodzi się martwy w przypadku matki palaczki, czy też rodziców palaczy.
U dzieci palących rodziców występuje zwiększone ryzyko zachorowań zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości, a także ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej. Noworodki rodzą się ze zmniejszoną wydolnością płuc, co może powodować bardzo niebezpieczne trudności z oddychaniem.
Palenie papierosów a karmienie piersią
Pamiętajmy, że zawarte w papierosie substancje są w większości szkodliwe również dla osób w naszym otoczeniu, tak zwanych biernych palaczy. Dlatego matka nie powinna przebywać w pobliżu osób palących w trakcie ciąży oraz potem, w okresie laktacji i karmienia.
Nikotyna wraz z innymi toksycznymi substancjami przedostaje się do ciała noworodka za pośrednictwem mleka matki. Niepokojące jest to, że nikotyny w mleku matki jest więcej niż we krwi. Dym z papierosa dodatkowo osłabia wspomnianą laktację nawet o 30% objętości. Mleko zanieczyszczone nikotyną może zawierać mniej tłuszczu, jodu i witamin, czyli składników tak bardzo potrzebnych w pierwszych miesiącach życia dziecka. Jeśli nie chcesz krzywdzić siebie i swojego dziecka, zajście w ciążę to idealny moment na rzucenie nałogu.
Palenie papierosów a płodność u mężczyzn
Długotrwałe palenie wpływa na jeszcze jedną sferę życia. Mowa tutaj o płodności i gospodarce hormonalnej. Nadnercza, tarczyca, podwzgórze i przysadka mózgowa – wszystkie wymienione cierpią, kiedy palisz papierosa. Palacze mają również obniżony poziom estrogenu, co może być brzemienne w skutkach dla owulacji u kobiet.
Jeśli zależy nam na potomstwie, nie powinniśmy przesadzać z paleniem. Mamy ograniczoną liczbę komórek jajowych, a palenie wpływa na ich redukcje. Często bywa nawet tak, że kobieta właściwie miesiączkuje, a ma problem z zajściem w ciążę.
Palenie papierosów a wątroba
Narząd wątroby jest odpowiedzialny za magazynowanie energii, syntezuje białka osocza krwi, oraz odpowiada za detoksykację organizmu. Zdrowa wątroba to klucz do cieszenia się dobrym samopoczuciem i pełnią sił. Niestety, jeden na cztery nowotwory wątroby jest spowodowany paleniem. Kolejną popularną chorobą wątroby jest niealkoholowe stłuszczenie. Ta przypadłość również może być spowodowana paleniem tytoniu lub papierosów elektronicznych. Objawia się zmęczeniem, nudnościami, utratą apetytu oraz powiększeniem wątroby.
Cukrzyca a palenie papierosów
Palenie jest ponadto przyczyną cukrzycy typu 2. Ryzyko zachorowania na tę uciążliwą chorobę w przypadku palaczy jest o 30–40% wyższe, niż u osób niepalących. Dym tytoniowy i substancje w nim zawarte generują problemy z wyrównaniem glikemii. Diabetycy zatem często decydują się na rzucenie palenia, które nagle wpływa na ich komfort życia codziennego.
Czy badanie krwi wykryje palenie papierosów?
Jeśli chodzi o podstawowe badania krwi, to podwyższony poziom homocysteiny może wskazywać na palenie papierosów. Istnieją także badania, według których palenie aktywne i bierne może wpływać na zaburzone wyniki leukocytów, neutrofili, limfocytów, monocytów, hematokrytów, hemoglobiny oraz MCV. Kluczowe jest jednak, aby szczerze odpowiadać na przeprowadzany wywiad medyczny i dla własnego dobra niczego nie zatajać. Palenie papierosów ma przełożenie na interpretację wyników badań oraz ewentualne działania medyczne.
Ile osób rocznie umiera przez palenie papierosów?
W skali całego świata liczbę zgonów spowodowanych paleniem określa się na poziomie 5 milionów rocznie. W naszym kraju, palenie nie tylko tytoniu, przyczynia się do 70 000 zgonów rocznie. W 2023 roku taka liczba oscylowała wokół 17% wszystkich zgonów w Polsce. Według raportu Głównego Inspektoratu Sanitarnego w naszym kraju niemal co 4 osoba deklaruje, że pali. Pomimo że liczba palaczy regularnie zmniejsza się z roku na rok, to jednak w minimalnym stopniu. Istnieją również badania pokazujące związek między wiekiem, w jakim rozpoczynamy palenie, a siłą uzależnienia. Duży procent nałogowców to osoby, które zaczęły palić jeszcze przed wejściem w dorosłość. Z badań wynika, że jeśli spróbujesz papierosów w tak młodym wieku, ciężej będzie Ci później z nich zrezygnować. Dobrym ich zamiennikiem mogą być nikotynowe wkłady NEXUS oraz pozbawione nikotyny wkłady NEXUS Free. Dzięki nim oraz wykorzystaniu podgrzewaczy NEXONE rzucanie palenia będzie łatwiejsze i efektywniejsze.